Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr –Norveç’te doğan Leonhard Seppala, 1900’lü yılların başında ABD’nin Alaska eyaletine yerleştiğinde bölgede en yaygın ve öne çıkan kızak köpeği cinsi, Alaska malamutlarıydı. Alaska’daki maden şirketlerinde çalışan Seppala, Nome kasabasının en yetenekli köpekli kızak sürücülerinden biri olarak kısa sürede ün kazandı.
Seppala’nın adının duyulmaya başladığı bu dönemde Alaska’daki köpek çeşitliliği de artıyordu. 1909 yılında Rus kürk tüccarı William Goosak, Sibirya’dan getirdiği köpeklerle Amerika kıtasına ilk kez Sibirya kurtlarını tanıttı. Bu köpekler, düzenlenen kızak yarışlarında kısa sürede dikkat çekici başarılar elde ederek büyük beğeni topladı.1910’daki yarışlarda Sibirya kurtlarını kullanan takımların sayısı hızla arttı. İngiliz vatandaşı Fox Ramsay ise Sibirya’dan seçtiği en iyi 60 köpeği Nome’a getirdi. Bu takımların kırdığı parkur rekorları, Sibirya kurtlarını birçok kişi için ‘mükemmel kızak köpeği’ haline getirdi.
LİDER KÖPEK OLDU
Togo’nun kaçıp tekrarSeppala’nınyanına gelmesinin ardından genç adam bu köpeği yanında tutmaya karar verdi. Togo büyüdükçe kızak köpeklerine olan ilgisi gözle görülecek şekilde belli oluyordu.Seppala, yaşı küçük olduğu için onu kızağa bağlamıyor olsa da Togo, koşması için serbest bırakıldığında kızak köpeklerinin yanında koşuyordu. Bir gün kendisinden büyük köpeklere saldırınca sinirlenenSeppala, onu eğitmek için 8 aylık köpeği kızağa bağlamaya karar verdi. Togo o gün küçük olmasına rağmen 120 kilometre koştu ve dayanıklılığıylaSeppala’yışaşırtmayı başardı. Genç adam, farkında olmadan hep aradığı lider köpeği bulmuştu.
Seppala, Togo (sol başta) ve diğer köpekleriyle birlikte
Yıllar geçtikçe Togo,Seppala’nınen değerli lider köpeği olarak azmi, gücü, dayanıklılığı ve zekâsıyla Alaska’da tanınır hâle geldi. Togo,Seppala’nınkızağa bağlı olan diğer köpeklerine çok sayıda yarışta ve gezide liderlik etmeye başlamıştı ve ikili arasında derin bir bağ oluşmaya başladı. Bu süre içindeSeppala, Togo’nun liderlik ettiği köpeklerle 1915, 1916 ve 1917 yıllarında Alaska’daki tüm yarışları kazandı.
20 KÖPEKLE BİN KİLOMETRE KOŞTULAR
Hastalık kaynaklı ölümler artmaya başladığında yerel yetkililer harekete geçmeye karar verdi. 300 bin ünite serum, Nome kasabasının yaklaşık bin kilometre doğusunda bulunanNenana’yagönderilmişti. Ancak kalan mesafenin hava şartları sebebiyle kısa süre içinde aşılması pek mümkün görünmüyordu ve bunun için kızaklı köpeklerin kullanılmasına karar verildi. Tam da bu noktada Togo veSeppaladevreye girdi. Kalan bin kilometrelik mesafe kızaklı köpeklerle aşılacaktı. 29 Ocak’taSeppalave en iyi 20 Sibirya köpeği, Togo’nun önderliğinde serumları almak için Nome’dan ayrıldı.Seppala’nınkızağa bağlamadığı köpeklerden biri de henüz bir ekibe liderlik etmeye hazır olmadığını düşündüğüBalto’ydu.
Sıcaklıkların -30 derece civarında seyrettiği bir ortamdaSeppalave köpekleri, doğuya doğru yaptıkları çılgın koşuda inanılmaz bir hızla ilerleyerek sadece üç günde 270 kilometreden fazla yol kat etti. Bu sırada Nome’da salgın daha da kötüleşiyordu. Yetkililer,Seppala’nınyola çıkmasından birkaç gün sonra farklı kızak takımlarının da serumları almak için Nome’dan ayrılmasına karar verdi.Seppalave takımı, zaman ve mesafeden tasarruf etmek için tehlikeli bir yol olan Norton Boğazı’nı geçtikten sonra serumları Nome’a taşımak için kendilerinden sonra yola çıkmış olan Henry Ivanoff’un ekibiyle karşılaştı.Ivanoff’untakımından serumları teslim alanSeppala, Nome kasabasına doğru dönüş yoluna geçti.
KAHRAMANLIĞI İLERLEYEN YILLARDA ORTAYA ÇIKTI
Seppala’nıntakımı, Nome kasabasına 125 kilometre kala serumlarıBalto’nunliderlik ettiğiGunnarKaasen’intakımına teslim etti. 3 Şubat 1925’teKaasenveBalto, kahramanlar gibi karşılanarak Nome’a girdi. Serum ulaşmıştı ve kasaba kurtarılmıştı.KaasenveBaltobüyük övgüler alsa da yaşananların detaylarını bilenler, işin en zor kısmının ve kasabanın kurtarılmasındaki en büyük rolünSeppalave Togo’ya ait olduğunu biliyordu. Serum taşıma görevinden sonraki yıllardaSeppala, kızak köpekleriyle birlikte ABD’nin 48 eyaletine seyahatler yaptı.Seppala, Togo’nun liderliğinde girdiği son kızak yarışından da zaferle ayrıldı.Seppalayarışları bıraktıktan sonra bir başka kızak sürücüsü olan ElizabethRickerile birlikteABD’nin doğusunda bulunan Maine’de bir köpek çiftliği açtı ve Sibirya kurtları yetiştirmeye devam etti. Togo, hayatının geri kalanını burada huzur içinde geçirdi ve 1929 yılında, 16 yaşında uyutuldu.Seppala, 1932 yılında çiftliği ve köpekleri arkadaşı HarryWheeler’abırakarak Alaska’ya geri döndü.
Seppala, Togo’nun son anlarında onun yanında oldu
Yıllar geçtikçe Togo’nun serum taşıma yarışının gerçek kahraman köpeği olduğu, giderek daha fazla kişi tarafından kabul edilmeye başlandı. 1983’te cesedi Alaska’nınWasillakentindekiIditarodYarış Merkezi’ne getirildi ve burada sergilenmeye başlandı.Seppala, 1967’de 89 yaşında vefat etti. Vefatının ardından onu onurlandırmak adına her yıl yapılan ödül törenlerinde, köpeklerine en iyi bakan sürücüyeLeonhardSeppalaİnsani Yardım Ödülü verilmeye başlandı. Togo veSeppala’nınhikâyesi 2019 yılında filmleştirildi ve sinema izleyicisiyle buluştu.
Kaynak: Milliyet Yaşam